نام فایل : گروه هاي مرجع در جامعه شناسي و روانشناسي اجتماعي 27 ص

فرمت : .doc

تعداد صفحه/اسلاید : 34

حجم : 94 کیلوبایت

گروه هاي مرجع در جامعه شناسي و روانشناسي اجتماعي
با تاكيد بر نظريه هاي مرتن و فستينگر
چكيده
در فرآيند شكل گيري نگرش، تصميم گيري و كنش افراد در جامعه، عواملي چند نقش دارند. از جمله مهمترين آنها افراد يا گروههاي مرجع اند كه مبنا و معيار داروي و ارزيابي كار كنش گران اجتماعي قرار مي گيرند. گروههاي مرجع دو كاركرد عمده ي هنجاري و مقايسه اي دارند. سوال اصلي دراين مقاله آن است كه گرايش و نياز افراد تا چه حد بنياني اجتماعي دارد و در جامعه ساخته مي شود و تا چه حد مستقل از عوامل اجتماعي و فرهنگي شكل مي گيرد . در پاسخ به اين سوال مهم، رويكردهاي روان شناختي و روان شناسي اجتماعي به ويژگي ها وابعاد فردي توجه مي‌كنند و رويكرد جامعه شناختي به عامل ساختارها و نظام ارزشي حاكم در جامعه مي پردازد. اين مقاله به شرح و تفصي و مقايسه اين رويكردها به ويژه ديدگاههاي مرتن و فستينگر خواهد پرداخت.
واژگان كليدي :گروه مرجع، تعامل، مقايسه اجتماعي، ساخت اجتماعي، كاركرد، منزلت .
مقدمه
در جريان تصميم گيري ها، كنش ها و حتي شكل گيري نگرش انسانها در جامعه، عواملي چند نقش آفرينند كه از جمله مهمترين آنها افراد يا گروههايي هستند كه مبنا و معيار قضاوت و ارزيابي كنشگران اجتماعي قرار مي‌گيرند. اينها كه «گروه مرجع» گفته مي شوند دو كاركرد عمده ايفا مي‌كنند: اولاً هنجارها، رويه ها، ارزشها و باورهايي را به ديگران القا مي كنند و به اصطلاح كاركرد هنجاري دارند، ثانياً‌ استانداردها و معيارهايي در اختيار كنشگران قرار مي دهند كه كنش و نگرش خود را با آنها محك مي زنند و اصطلاحاً كاركرد مقايسه اي و تطبيقي ايفا مي كنند. با ملاكهاي عيني به صحت رفتارها يا باورهاي خود يقين پيدا كنند، مقايسه با گروههاي مرجع وارجاع به آنها راهي براي برون شدن از اين معضل و بن بست است. اين ارجاع حتي اگر خود آگاهانه نباشد، نقش انكار ناپذير و به سزايي در تصميم گيريها و رفتارهاي اعضاي جامعه ايفا مي كند.
در تحليل و بررسي اين موضوع، سوالي كه مطرح مي شود اين است كه‌، اين گرايش و نياز تا چه حد از نيازها و انگيزشهاي فردي ناشي مي شود و چه ميزان از ساختارهاي فرهنگي و اجتماعي تاثير مي پذيرد؟ به عبارت ديگر در تعيين گروههاي مرجع- كه نقطه اتكا و مبناي مقايسه، ارزيابي و تصميم گيري افراد قرار مي گيرند، عوامل و عناصر اجتماعي يا گروهي و فردي چه ميزان تاثير گذار هستند؟
در رويكرد روانشناختي و روانشناسي اجتماعي به ويژگيها و ابعاد فردي مساله در گروه توجه مي‌شود، اما در رويكرد جامعه شناختي، ارزشهاي اجتماعي و ساختارهاي حاكم در جامعه نقش آفرين تلقي مي شوند و بيشتر مورد توجه قرار مي گيرند. زيرا اساساً موضوع جامعه شناسي بررسي ساختارها و تعاملات اجتماعي است در حالي كه روانشناسي اجتماعي به رفتارهاي فردي انسانها در بستر جامعه مي پردازد وعلائق و انگيزشهاي فردي را در تعامل با ديگران مورد توجه قرار ميدهد. « روانشناسي اجتماعي و جامعه شناسي هر دو رفتار افراد را در گروه يا نسبت به قالبهاي گروهي يا دريافت جمعي مطالعه مي كنند، اما جامعه شناسي به رفتارها آن چنان كه در افراد خاصي ظاهر مي شوند، كاري ندارد، بلكه آنها را به صورت جمعي ، يا به بيان بهتر به صورت تعيين اجتماعي در نظر مي گيرد، در حالي كه رواشناسي اجتماعي به عكس در رفتارها به مطالعه ي چگونگي ايجاد آنها در فرد مي پردازد.» (استوتزل 1374، صص 30-29).
مقايسه اين دو رويكرد و بهره گيري از امتيازات هر يك مي تواند پرتويي روشنگر بر موضوع بحث بيافكند و با توجه به كاربردهاي رو به گسترش آن در زمينه هاي مختلف از قبيل جامعه شناسي سياسي، جرم شناسي، تبليغات و بازار يابي، آسيب شناسي و... الگويي مناسب براي تحقيقات ميداني و كاربردي در اختيار محققين قرار دهد.
در حوزه ي جامعه شناسي «رابرت.كي.موتن»
1-Robert K. Merton
شاخص ترين نظريه پردازي است كه به شرح و بسط مفهوم «گروه مرجع» پرداخته است. او اين مفهوم را در قالب نظريه برد متوسط ارائه كرده است. وي در مقالات مفصلي كه طي سالهاي 1950 تا 1957 با همكاري جامعه شناسان ديگري از قبيل «لازارسفلد»
2- Lazarsfeld
، «روسي»
3- Rossi
و «كيت»
4- Kitt
به رشته تحرير در آورد، تلاش كرد تا يك تئوري كامل و جامع درباره كاركردها و عوامل انتخاب گروههاي مرجع ارائه دهد. مرتن در اين راه از دستاوردهاي جامعه شناساني از قبيل «كولي»
1- Cooly
و «ميد»
2- Mead
و بخصوص از يافته هاي تحقيق معروف «استوفر»
3- Staofer
تحت عنوان «سرباز آمريكايي»
...