نام فایل : «برآورد توابع هزينه تسهيلات عقود اسلامي با تاكيد بر عقد قرض الحسنه» 22 ص

فرمت : .DOC

تعداد صفحه/اسلاید : 19

حجم : 80 کیلوبایت

«برآورد توابع هزينه تسهيلات عقود اسلامي با تاكيد بر عقد قرض الحسنه»
مطالعه موردي : بانك كشاورزي
زهرا عباسي

1- مقدمه :
يكي از ابزارهايي كه در قانون بانكداري بدون ربا براي اعطاي تسهيلات و جذب سپرده‌هاي اشخاص تجويز شده است، قرارداد قرض‌الحسنه مي‌باشد.گر چه سهم اين ابزار در مقايسه با سهم ساير عقودي كه براي عرضه تسهيلات استفاده شده از سال اجراي قانون ياد شده روند كاهشي داشته است، معذلك همه بانك‌ها به استفاده از اين ابزار ادامه داده و سهم قابل توجهي از داراييهاي مالي آنان را همين تسهيلات قرض‌الحسنه تشكيل داده است. علي‌رغم عقودي مانند فروش اقساطي و اجاره كه بازدهي معين و از پيش تعيين شده‌اي به تسهيلات آنها تعلق مي‌گيرد، به تسهيلات قرض‌الحسنه هيچ مازادي تعلق نمي‌گيرد. در عين‌حال جذابيت اين ابزار براي تامين مالي نيازهاي جاري و مدت‌دار اشخاص و بنگاه‌ها به قدري زياد است كه بانك‌ها پيوسته از آن براي مقاصد ياد شده استفاده كرده‌اند.
بديهي است كه عرضه خدمت قرض‌الحسنه مانند توليد ساير خدمات مالي، اعم از تسهيلاتي كه بازدهي ثابت يا متغير دارند، فرآيندي هزينه‌بر است. هزينه متغير اين خدمت سهمي كم و هزينه ثابت آن سهم نسبتا زيادي از كل هزينه توليد را دارا مي‌باشند. نيروي كار كاركنان در موسسه مالي و مواد مصرفي نظير كاغذ و قلم هزينه متغير تسهيلات قرض‌الحسنه را تشكيل مي‌دهند، ولي هزينه ثابت آن شامل اجاره ساختمان، ماشين‌آلات،‌ دستگاه‌هاي رايانه و دريافت و پرداخت وجوه و ابزار و اثاثيه داخل ساختمان مي‌باشد. سهم بالاي هزينه ثابت عرضه اين خدمت اهميت محاسبه و تخصيص هزينه ثابت كل انواع تسهيلات و خدمات مالي را به تك تك عقود و ساير خدمات روشن مي‌سازد. براي مثال اگر بانكي از پنج عقد يا ابزار براي ارائه تسهيلات و جمع‌آوري سپرده استفاده مي‌كند و بيست نوع خدمات مالي ديگر به مشتريان خود عرضه مي‌نمايد، هزينه‌يابي هر يك از انواع ابزارها و خدمات ياد شده ايجاب مي‌كند كه سهم هزينه ثابت هر يك از ابزارها و خدمات مالي از مجموع هزينه ثابت همه آنها تفكيك و اندازه‌گيري شود تا هزينه متوسط و كل هر يك از آنها مستقلا قابل محاسبه شود. در تحليل‌هاي اقتصادي هيچ روشي براي تخصيص هزينه ثابت ميان محصولات مشترك ارائه نشده است. اما در حسابداري نحوه تخصيص مزبور كاملا مورد بحث قرار مي‌گيرد و نحوه تعيين سهم هر يك از محصولاتي كه در هزينه ثابت كل خود مشترك هستند، مشخص مي‌گردد. هدف اين مطالعه،‌ ارائه روشي است براي محاسبه هزينه ثابت تسهيلات قرض‌الحسنه و بالطبع تفكيك هزينه ثابت مشترك ابزارهاي مالي عقود ميان هر يك از آنها. براي رسيدن به مقصود، عملكرد بانك كشاورزي از سال 1363 كه قانون عمليات بانكي بدون ربا به اجرا درآمد تا سال 1379 مورد مطالعه قرار گرفته و هزينه هر قرارداد قرض‌الحسنه براي هر سال محاسبه شده است. سپس، نتايج استفاده از روش پيشنهادي با نتايج روشي كه پيش از اين در بانك مزبور به كار رفته مقايسه و امتيازات آن نشان داده خواهد شد. همچنين براي اطمينان از نحوه محاسبه،‌ با استفاده از نتايج روش پيشنهادي،‌ توابع هزينه عرضه تسهيلات براساس الگوي هزينه توليد بنگاه برآورد شده و نشان داده مي‌شود كه هزينه توليد يا عرضه تسهيلات قرض‌الحسنه و ساير عقود مطابق نظريه مزبور تابعي است از مقدار كل توليد و قيمت عوامل توليد آن.
نتايج اين مطالعه موسسات مالي را قادر مي‌سازد تا هزينه خدمات و ابزارهاي مالي خود را بتوانند با دقت بيشتري محاسبه كرده و در انتخاب پورتفوي كارآمد دارايي‌هاي خويش از آن استفاده كنند. همچنين با استفاده از اين روش مي‌توانند هزينه قرارداد قرض‌الحسنه را حساب كرده و شكل و مقدار كارمزد اين ابزار را مطابق با مقدار واقعي آن تعيين كنند. در نتيجه،‌ جز هزينه انجام خدمت،‌ هيچ مبلغ اضافه‌اي از متقاضي تسهيلات قرض‌الحسنه نگرفته و عمليات تامين مالي تسهيلات مزبور را بدون هيچ‌گونه مشابهتي با وام ربوي عرضه كنند.
حال كه اهداف و اهميت مطالعه تبين گرديد، در قسمت بعد نحوه هزينه‌يابي اين خدمت تشريح مي‌شود و تفاوت روشي كه در اين مطالعه به‌كار رفته با روش‌هاي پيشين گزارش مي‌شود. شرح هزينه‌يابي اين عقد مطابق روش پيشنهادي برای بانك كشاورزي بخش بعدي اين مقاله را تشكيل مي‌دهد. نتايج حاصله و آزمون‌هايي كه براي تاييد آن به‌كار رفته است،‌ همراه با پيشنهادهايي پيرامون چگونگي اخذ هزينه قرض‌الحسنه از متقاضيان تسهيلات بانك‌هاي غير ربوي بخش پاياني اين مقاله خواهند بود.
2- ادبيات موضوع :
الف - هزينه‌يابي عقد قرض‌الحسنه و ساير عقود
منظور از محاسبه هزينه يك عقد يا ابزار مالي، محاسبه هزينه‌اي است كه بانك براي استفاده از عوامل توليد در ايجاد آن مي‌پردازد. هزينه متغير توليد يك خدمت يا كالا به راحتي قابل شناسايي و اندازه‌گيري مي‌باشد ولي هزينه ثابت توليد، هنگامي كه چند كالا يا خدمت با يك فرايند توليد مي‌شوند، قابل تخصيص يا اندازه‌گيري با روش‌هاي اقتصادي نمي‌باشد.
هزينه‌يابي عقد قرض‌الحسنه يا هر عقد ديگر نيز از نظر تخصيص هزينه ثابت با معيارهاي اقتصادي ممكن نيست، ولي با معيارهاي حسابداري مقدور است. به همين جهت در اين مطالعه نيز براي هزينه‌يابي عقود از ملاك حسابداري استفاده مي‌شود.
در حسابداري هزينه‌يابي عبارت است از طبقه‌بندي و تسهيم صحيح هزينه‌ها به منظور تعيين بهاي تمام شده محصولات و خدمات واحد توليدي يا خدماتي و تنظيم و ارائه اطلاعات مربوط به نحو مناسبي كه براي راهنمايي مديران و صاحبان واحد مزبور در جهت كنترل عمليات آن قابل استفاده باشد.
در متون حسابداري صنعتي و مديريت دو روش عمده جهت هزينه‌يابي محصولات توليدي ارائه شده است:
1) روش هزينه‌يابي جذبي

- دانشگاه شهید بهشتی به راهنمایی دکتر سیدکاظم صدر، 1382.


2 ) روش هزينه‌يابي بر مبناي فعاليت
. Absorption Costing Method



...