نام فایل : حماسه 35 ص

فرمت : .doc

تعداد صفحه/اسلاید : 16

حجم : 126 کیلوبایت

نيايش
هرسر مويم ثنا خوان توباد اي چهرة‌جميل ونامتناهي كه درآئينة‌ آفرينش ، همة‌ نقش ها ونقاشي ها وصورت ها وصورتگريها از توست.هردم، نفسم به نام تو معطر باد،اي آنكه گل هاي هزاران رنگ باغ هاي جهان رايحه‌ايي از عطر پروردگار توست . كبوتر بي بال وپر طبعم،هواگرفتة‌عشق توباد،اي واژه آخرين واي توانايي كه به كلام ،جذبه‌ي پرواز وبه شعر ،شور زيست ومعراج مي بخشي وخماران محبتت راجامي از عشق لايزال عشق مي‌نوشاني تا مست جاويد تو باشند مست زيست كنند،مست سربرخاك نهند و مست تو برخيزند.
مقدمه
اين تحقيق محصول تلاش دو ماهة‌من ودوستان عزيزم درگروه ادبيات بوده وما كوشيده ايم تحقيق را متناسب با درك ودريافت نوجوانان ارائه دهيم به همين علت از افراط درساده نويسي پرهيز كرده وخواسته ايم بين نثر ما و شعر فردوسي هماهنگي باشد. تاجايي كه توانسته ايم به سبك وشيوة‌استاد طوس نزديك شده ،به لحن حماسي وزبان پارسي پرداخته ايم واز آوردن واژه هاي سطحي وبيگانه دوري گزيده ايم مگر در مواردي كه ناگزير بوده ايم واين مواردچنانكه دركل شاهنامه اندك است دراين تحقيق نيز از تعداد انگشتان در نمي گذرد.همچنين درگزينش شعرها علاوه برسادگي وزيبايي وظرافت شاعرانه دركلام استاد طوس به آن بخش هايي كه نوجوانان بتوانند با شعر فردوسي رابطة‌حسي برقراركنند نيز توجه داشته ايم براي مثال : سرود دلبستگي پهلوانان به همسران ومادرانشان براي يك نوجوان حائزاهميت بسيار است .درگزينش نمونه هايي از شعرها،براي پرهيز از دراز گويي واطناب كلام،ابياتي را كه درسير وقايع نقشي نداشته حذف كرديم . وناگفته نماند كه ستايش پروردگار وخردورزي پهلوانان راستين .وجه حكيمانه اشعار استاد طوس است كه در اين نوشته نيز مورد نظر بوده ودرهمه حال كارهاي بزرگ با يا د خداوند وياري او با چاره گري فرد سامان مي گيرد ودر آخراميدوارم اين نوشته كه حاصل تلاش ناچيز ما درزمينة‌ادبيات حماسي بوده مورد پسند وقبول خوانندگان گرامي واقع شود.
پيشگفتار
جمع آوري وتدوين اساسي روايات وداستانهاي حماسي ايران كه قرنها سينه به سينه واز نسلي به نسل ديگر نقل مي شده ودرابتدا « پاره اي از آن ها دراوستا - به ويژه بخش يشت ها ـ‌ تأليف شده است .دردورة‌ساسانيان ،به صورت خداينامه ها ومجموعه هايي نظير اياتكار زريران ،داستان بهرام چوبين ،داستان رستم واسفنديار،داستان پيران ويسه ،كتاب پيكار وچند اثر ديگرتأليف مي گردد.
وبعداز اسلام راوياني چون «آزاد سرو» وفرزانگاني مانند: «ماخ» و «شاهوي خورشيد» و «شازان برزين» ويزدان دار وادبايي نظير :ابوالمؤيد بلخي وابوعلي محمد بن احمد بن احمد بلخي ومسعودي مروزي وابورمنصور عبدالرزاق طوسي ودرگردآوري وحفظ اين روايات مي كوشندتابالاخره حماسه سراياني چون دقيقي وفردوسي واسدي طوسي و...
با نظم داستان هاي مزبورشاهكارهايي را درزمينة‌حماسه هاي اساطيري وپهلواني به وجود مي آورند كه از ميان آن ها شاهنامه كتابي است عظيم‌تر وسراينده‌ي تواناوفرزانة آن نسبت به سايرين هنرمنديش بيشتروچشم گيرتر است ودرواقع اوست كه پس ازخاموشي طولاني در قلمرو هنر و انديشة‌ايراني نيروي اعجاب انگيزخود رادرتجديد حيات ملي ايران آشكار مي سازد وهرچند كه شعر دقيقي كه پيشرو فردوسي به شمار مي رود حاكي از رسيدن نوعي حماسه به حد بلوغ خود مي باشد،اما كمال بخشي نوع شعر حماسي درايران به سراينده‌ي شاهنامه تعلق داردودر واقع اين فروسي است كه به واسطة‌«هماهنگي ميان سجاياي اخلاقي واستعداد هنريش ،همچنين نجابت وصفاي ضمير وعشق وي به مجدو بزرگواري وعواطف انساني و وطن‌دوستي واحساسات ژرف اونسبت به خداوند ،همراه با اطلاعات گسترده‌اي كه از مآخذ مورد استفاده خود به دست مي آورد و آن ها را با ذوق شخصيش درهم مي آميزد» ، اثري آنچنان فاخر وشكوهمند را به رشتة‌ نظم مي كشد كه نه تنها در ميان آثار حماسي زبان فارسي ممتاز بلكه دربين آثار بزرگ ادبي جهان نيز كم نظير است.
بنابراين با نظم شاهنامه داستان هاي منظوم حماسي ايران به اوج رفعت وزيبايي مي رسد وبا پيدايي آن كاخي آنچنان بلند واستوار از سخن پي‌افكنده مي شود كه نه فقط از بادوباران روزگاران گزندي نمي يابد بلكه خود موجب نهضتي عظيم درقلمرو ادبيات حماسي فارسي مي گرددوبه گويندگان بعداز فردوسي توان مي دهد با نظم داستانهايي كه مجال تدوين ونظم آنها براي اوفراهم نگرديد ؛ اقدام كنند ، وآنچنان كه مي دانيم اين مهم ، حدود يك قرن پس از فردوسي جامة‌عمل مي پوشد وبا تدوين آثار منظومي چون گرشاب‌نامه ، بهمن‌نامه ، فرامرز‌نامه ،كوش‌نامه ،بانوگشسب‌نامه ،برزو نامه ، شهريار نامه ،آذر برزين نامه ،لهراسب نامه،جهانگيرنامه و... ، ادبيات حماسي ايران به حد اعتلاء‌وكمال خود مي رسد.
فردوسي كيست ؟
حكيم ابوالقاسم فردوسي طوسي زنده كنندة‌داستان هاي ملي ايران باستان و شاعر پرمايه و بزرگ زمان . غزنويان نامش را حسن بي اسحق بن شرف شاه نوشته اند . درسال 324 هجري درقرية‌باژ طوس به دنيا آمده وبه امر سلطان محمود غزنوي شاهنامه را به نظم كشيده ، ومدت سي وپنج سال براي سرودن اشعار شاهنامه زحمت كشيده وآن را درسال 400 هجري به اتمام رسانده بي شك فردوسي ركني از اركان كاخ ادبيات شرق بلكه جهان است.وفاتش را بين 411 تا 416 نوشته اند وعمرش ا زهشتاد سال گذشته وقبرش در طوس است .شاهنامه همچنان كه دل هاي مردم را تسخير كرده است در آثار بسياري ازشاعران بزرگ ايران تأثير ژرف داشته وچه بسيار شاعراني كه به پيروي از او آثار ي پديد آورده اند .اما همة‌آنها دربرابر اثرحكيم طوس به سكوت تاريخ فرو خزيده وفراموش شده اند .
-تاريخ ادبيات ايران ، دكتر ذبيح اله صفا
حماسه
حماسه نوعي از اشعار وصفي است كه مبتني بر توصيف اعمال پهلواني و مردانگي ها وافتخارات وبزرگي ها ي قومي يا فرد مي باشد به نحوي كه شامل مظاهر مختلف زندگي انسان گردد .درشعر حماسي دسته اي از اعمال پهلواني خواه از يك ملت باشد و خواه از يك فرد به صورت داستان ويا داستان هايي درمي آيد كه ترتيب ونظم درهمه جاي آن آشكار است .از نقطه يا نقاطي آغاز مي شود وبه نقطه يا نقاطي پايان مي پذيرد. ناقص و ابتر نيست و خواننده مي تواند با خواندن آن داستان مقدماتي آ‌غاز كند و به نتايجي وارد نمي شود و آن را به پيروي ازاميال خويش تغيير نمي دهد.وبه شكلي تازه چنان كه خودبپسندد يا معاصران او بخواهند درنمي آورد وبه همين منوال درسرگذشت يا شرح قهرماني هاي پهلوانان وكساني كه توصيف مي كنند هرگز دخالتي نمي ورزد.
حماسه وآرمان گرايي در آن :
با توجه به معاني لغوي واصطلاحي حماسه كه شامل دلاوري ، شجاعت، رجز ونوعي شعر است كه در آن ازجنگها ودلاوري ها سخن مي‌رود وبه تعبير ارسطو « نوعي تقليد ومحاكات است به وسيلة‌وزن كه از احوال واطوار مردان بزرگ وجدي به عمل مي آيد .»
چنين استنباط مي شود كه مضامين حماسي به صورت داستانهايي توأم با اعمال پهلواني وخوارق عادات وكارهاي شگفت انگيز روايت مي گردد وازمشخصات اين نوع اثرادبي ، عظمت وجلال جنگجويانة‌آن وبرجستگي موضوع وقهرمانان حماسي است كه بايد از هرلحاظ كامل باشند،به طوري كه حتي خطاهاي آن ها نيز خالي از جنبة‌ قهرماني نباشد.
قهرمانان رويدادهاي حماسي ،غالباً ابر مرداني نامجو هستند كه براي كسب افتخارات وحفظ كيان واستقلال يك ملت مي كوشند و نبرد مي كنند وجنگ هاي آنان ـ به ويژه درحماسه هاي ملي ايران ـ نوعي نبرد ميان خير وشر يا مقابلة‌قدرتهاي اهورايي واهريمني است كه به صورت جرياني سيال ودائمي دربستر حوادثي جالب وعبرت آموز به سوي سرنوشتهايي محتوم پيش مي رود.
منظومه هاي حماسي ، بسته به موضوع ومحتواي آنها به انواعي تقسيم مي شود . زيرا ممكن است شاعري حماسه سرا،موضوع اثر خودر ا صرفاً‌از تاريخ روزگار گذشته‌ي حيات يك قوم بردارد كه دوران نبرد ومبارزة‌شديد آن ها با موانع طبيعي ودشمنان همسايه ومهاجمان بزرگ بوده يا از لحظات مهم تاريخي يك قوم كه درعين تمدن دچار حوادث شگرف وانقلابات عظيم مذهبي واجتماعي شده باشد واين حوادث وانقلابات بزرگ، براي او همان احوال را ايجاد كند كه در آ‌غاز حيات ملي با آنها مواجه بوده است.
-حماسه در راز و رمز ملي ، محمد مختاري
مفهوم حماسة‌ ملي
اساطير ايراني كه از خانواده اساطير آريايي يا هند واروپايي نشأت مي‌گيرد، در اثرگذشتن از صافي دين زردشت ،رنگي تازه مي يابد ودر واقع به صورت تركيبي از انديشه ها واعتقادات كهن ايراني وآئين زردشتي درمي آيد.
بنابراين ،اساطير پهلواني شاهنامه كه دنباله اي از اساطير زردشتي است ، معرف ساخت هاي اجتماعي اعصار كهن هند وايراني وساخت هاي رشد يافتة‌بعدي آن مي باشد. آغاز پيدايش حماسه هاي اساطيري وپهلواني ايران بيش از سه هزار سال قدمت دارد وهمزمان با روزگاراني است كه سپيده‌دم زندگي قوم ايراني از افق تاريك وابهام آميز تاريخ بشر مي دمد وايرانيان نخستين بنابراخبار مذهبي اوستادر«ايران ويج»‌كه مهد اصلي نژاد آريايي وسرچشمة‌فرهنگ ومدنيت ايراني است ،مستقر مي شوند.
انسان درمنظومه هاي حماسي زبان فارسي ،به ويژه درشاهكاري كه فردوسي به رشتة نظم كشيده است ،مقامي بس رفيع ووالا دارد. درشاهنامه ، آدمي ، تنها موجودي است ازميان آفريده هاي خداوند عالم كه داراي روح آسماني و نيروي اراده وخرد بوده ،رتبه اش از طبيعت وسپهر بلند ، برتر است واز او به عنوان نخستين فطرت و پسين شمار » ياد شده است .
زراه خرد بنگري اندكـــــــي
كه مردم به معني چه باشد يكي
پذيرنده ي هــوش وراي وخــرد
...