نام فایل : تنظيم خانواده 25 ص

فرمت : .doc

تعداد صفحه/اسلاید : 20

حجم : 202 کیلوبایت

تنظيم خانواده
مسأله كنترل جمعیت یا تنظیم خانواده كه در بسیاری از كشورهای جهان اجرا می‌شود، یكی از مسائل اجتماعی دو قرن اخیر است كه خصوصاً پس از جنگ جهانی دوم بصورت جهانی مطرح شد، اصولاً مسأله تنظیم خانواده مسأله‌ای نیست كه مطلقاً قابل طرد یا قبول باشد؛ بلكه با توجه به شرایط جامعه و هدفهای آن در زمینه‌های مختلف می‌توان درباره این موضوع فكر كرده، اظهار نظر نمود.
چكیده
آنچه كه از تنظیم خانواده به اذهان عمومی متبادر می‌شود، كنترل و ایجاد محدودیت در زایش است. رشد جمعیت در دهه‌های گذشته، برخورداری از امكانات بهداشتی و غیره، جوامع و سازمانهای مختلف را به توجیه و ترویج این امر وا داشته است. لیكن حقیقت تلخی كه اخیراً گریبان‌گیر بسیاری از كشورهای توسعه یافته گردیده، تقلیل و سیر معكوسی است كه در زاد و ولد جوامع صورت می‌پذیرد و عواقبی كه به تبع این مشكل دولتمردان را به چاره‌سازی و توسل به توجیهات لازم فرا می‌خواند.
در كشورهای جهان سوم هنوز روی مسأله «كنترل موالید» بشدت تبلیغ و برنامه ریزی و فرهنگ سازی می‌شود. سؤال واقعی این است كه چگونه باید در این قضیه به حد تعدیل فرای از افراط و تفریط رسید. مقاله حاضر می‌كوشد این مسأله را از ابعاد مختلف مورد ارزیابی قرار دهد؛ بویژه كه در اندیشه دینی مسأله تنظیم خانواده فقط از بعد ظاهری آن مورد توجه قرار نمی‌‌گیرد؛ بلكه از آن جهت كه شاكله ارزشهای معنوی و شخصیت حقیقی افراد حاصل توجه به تعادل و حاكمیت سامان‌گیری و سامان‌پذیری و تنظیم واقعی خانواده است. بر این اساس، پردازش موضوع امری ضروری است.


مقدمه
خانواده، واحد بنیادین جامعه و كانون اصلی رشد و تعالی انسان است و توافق عقیدتی و آرمانی در تشكیل و تنظیم خانواده زمینه‌ساز اصلی حركت تكاملی و رشد یابنده انسان است؛ از این رو، فراهم كردن امكانات جهت نیل به این مقصود از وظایف حكومت اسلامی است.
از سوی دیگر خانواده پایگاه طبیعی حفظ سنتهای ملی، مذهبی و نگاهبان تمدن قومی و بهترین شیوه علمی ایجاد و تربیت كودكان است و جامعه باید از آن حمایت كند. حمایت و تربیت كودكان بعنوان تكلیف پدر و مادر در صورتی قابل اجرا و مفید است كه این دو اتحادی با دوام داشته باشند و رشته‌ای استوار پیوند میان همسران را تضمین كند.
تنظیم و تكثیر موالید در اندیشه دینی
اسلام تا جایی به خانواده اهمیت داده است كه در قوانین شریعت، تعادل بین روابط و حتی تعداد اعضای خانواده، ویژگی‌های ارتباطات تربیتی، وراثتی و اجتماعی و فرهنگی را مورد توجه قرار داده است. این مورد در سور متعدد بقره، نساء، نور، طلاق و آیات فراوان قرآن ذكر شده است. همه اینها برای حفظ كانون گرم خانواده است. در آیه‌ای از قرآن بحث تكثیر و توالد و حفظ تقوا نه تنها به اهل ایمان بلكه به همه اقشار توجه داده شده است؛ «یا ایها الناس اتّقوا ربكم الذی خلقكم من نفس واحده و خلق منها زوجها و بثّ منها رجالاً كثیراً و نساء فاتقوا الله الذی تساءلون به و الارحام ...» (نساء، 1).
ابتدای آیه در مورد تكثیر ولد است و تقوی در خصوص خانواده، هم در ابتدای آیه و هم در آخر آیه مورد تأكید واقع شده است. جایگاه ارحام و ازدیاد آن و تكثیر نسل در زمره موارد تبیین این آیه است. دین مبین اسلام كه به همه ابعاد وجودی انسان توجه دارد و برای هر كدام برنامه‌هایی تدوین نموده، در آیات و احادیث متعددی به تقدس بنیان ازدواج پرداخته و راهنمایی‌های ارزنده جهت حفظ و تداوم و استحكام آن ارائه داده است. واقعیت این است كه خوشبختی را فقط در زندگی خانوادگی باید جستجو كرد.
دغدغه دیگر این است كه زمین برای بندگان صالح است و باید نسل صالح و سالم را به جوامع ارائـه دهیم. طبق ایـن آیه هدف از تشکیـل خانواده شاکلـه یک نسل صالح را آغازیدن است و می‌توان اهداف آن را، 1- استحکام نظام خانواده بر اساس ارتباط درست میان افراد آن و سلامت اجتماعات بشری؛ 2- توالد و تناسل بر اساس نسل سالم که این امر در گرو بهداشت روان و اندیشه و نیز سلامت جسم است تا کمالی که در انسان است در شاکله مناسب خانواده صحیح شکل گیرد؛ 3ـ اقتدا به شیوه انسان‌های شایسته؛ 4ـ حفظ عفت و پاکدامنی؛ 5ـ قوام بخشی به دوستی، محبت و عشق؛ 6ـ بهداشت معنوی، سلامت، بهداشت در بعد جسمانی و مادی افراد در خانواده.
خانواده در اندیشه حقوقی
حقوق نیز در بخش خانواده چندان در قلمرو نفوذ اخلاق و مذهب است كه گفته می‌شود نقش دولت محدود به تضمین قواعد اخلاقی حاكم بر خانواده است و قانون‌گذار در وضع قواعد آن آزادی ندارد و هدف حقوق اسلامی كه منشعب از فقه غنی اسلام است حفظ مصلحت خانواده و فرزندان است و می‌خواهد این كانون عاطفی و تربیتی را از گزند خودخواهی‌ها مصون دارد، هر چند به بهای كاستن از آزادی‌های فردی باشد؛ زیرا خانواده واحد بنیادین جامعه اسلامی است و هدف قوانین پاسداری از قداست آن و استواری روابط خانوادگی است.
طبع خانواده با حقوق و احكام آمرانه آن سازگار نیست و اثر قوانین در ایجاد نظم در خانواده ناچیز است. پس اگر در پی آن باشیم كه سنتها را دور افكنیم و قانون را جایگزین آن سازیم، در واقع خانواده را میان تهی ساخته‌ایم.
البته نقش حقوق را در تنظیم خانواده نباید انكار كرد. زیرا كسانی هم هستند كه با هیچ منطقی جز زور و اجبار تسلیم نمی‌شوند؛ درباره اینان تنها حقوق می‌تواند حداقلی از نظم و عدالت را مستقر سازد. ولی آنچه گاه از نظر دور می‌ماند این است كه آخرین و ناقص‌ترین حربه را نباید در اولین گام در مورد خانواده و مسائل آن اعمال نمود.
سابقه تاریخی خانواده
انسان برای زیستن و انجام فعالیت‌هایش در اجتماع نیاز به محیطی سالم و ابزاری برای رشد و ارتقا دارد، دستورات اسلام و سایر ادیان الهی از سوی خداوند عالم حكیم و سرچشمه فیاض وحی برای راهنمایی و هدایت بشر و رفع مشكلات او صادر گشته است. انتظار از دین حكم می‌كند كه مشكلات جامعه را بتوان با استناد به منابع دینی بر طرف نمود؛ یكی از این موارد، مسأله تنظیم خانواده است.
از نظر اصولی و تئوری، ادیان گوناگون و مذاهب اسلامی به مسأله ازدواج و تكثیر نسل، اهمیت بیشتری می‌دهند و رغبتی به كنترل و پیشگیری ندارند؛ اما این ادعا كه عقاید دینی مانع تقلیل موالید هستند، سخنی دور از واقع بینی و حقیقت است؛ زیرا تأكید اسلام بر تكثیر، نسل صالح و افزایش جمعیتی است كه زمینه‌ساز «اَنّ الارضَ یرثِها عبادی الصالحون» باشد.
لیكن اگر جامعه‌ای از نظر امكانات مادی و معنوی توانایی دارد انسان‌هایی لایق و مثمر ثمر برای جامعه و مایه فخر و مباهات اسلامی تربیت كند می‌تواند افزایش نسل را تبلیغ نماید، كارشناسان ناهنجاری‌های محیط زیست، آلودگی هوا، ركود آموزش و افت سطح تحصیلی، مشكلات متعدد اقتصادی، كمبود منابع زمینی و غذا و ... را مشكلات واقعی می‌دانند كه حیات جوامع انسانی را به خطر انداخته است. علما و اندیشمندان دینی در خصوص مسأله تنظیم خانواده دو گروه هستند. عده‌ای به پیروی از نظرات كارشناسان اقتصادی جمعیتی و جامعه شناسی با استناد به تعدادی آیات و روایات و مسؤولیت پدر و مادر و اجرای حقوقی كه بر عهده آنهاست، تنظیم خانواده را امروزه امری ضروری می‌دانند و عده‌ای دیگر از صاحبنظران دینی با آنان مخالفند و با ارائه دلایلی تنظیم خانواده را رد می‌كنند.
مفهوم تنظیم در لغت و اصطلاح
تنظیم در لغت به معنی ترتیب و آراستگی، انتظام و ترتیب دادن است (دهخدا، 1344، ذیل واژه). از مفهوم اصطلاحی بر می‌آید كه ما باید در جهت اعضاء و افراد خانواده مطابق امكانات برنامه‌ریزی كنیم. و برای این تنظیم فرهنگ‌سازی نیز نماییم. نقش دولت هم این است كه باید در حد توان امكاناتی در اختیار خانواده‌ها قرار دهد تا زمینه‌ساز تعادل و رشد مناسب گردد. اصل در اندیشه اسلامی، تشكیل خانواده، ایجاد نسل صالح و زاد و ولد است. نسلی كه قابلیت عمران و استخلاف در زمین را از سوی كردگار داشته باشد.
موالید در لغت به معنی فرزندان، نبات و حیوانات است (دهخدا، 1344، ذیل واژه). و در اصطلاح تولید و تكثیر نسل صالح و كاراست.
كنترل موالید از دو نگاه متقابل بحث تنظیم و كنترل موالید در جوامع فعلی از دو جنبه مقابل هم مطرح است. در جوامع به اصطلاح پیشرفته بویژه در دنیای غرب یكی از معضلاتی كه امروزه رخ نموده و دولتها را به فكر جمعیت خود در دهه‌های بعد انداخته است كه متأسفانه به سبب افراط در این ناحیه، بی‌توجهی به كانون خانواده، مسأله كثرت انحلال و طلاق و عدم رغبت به سوی تشكیل آن در سنین جوانی و عدم توجیه لازم در زمینه نقش خانواده در ساماندهی شخصیت افراد و جامعه پیش آمده است. توسعه نگرش‌های فمینیستی و بی‌رغبتی زنان به مسوولیت های مادری و همسری، توسعه آزادی جنسی و بی بند و باری و كاهش میزان ازدواج و مواردی دیگر از این قبیل دست به دست هم داده و سبب شده بسیاری از كشورها كه دهه‌های قبل مسأله كنترل موالید و شعار فرزند كمتر را مطرح می‌كردند، امروزه جهت‌گیری عكس داشته باشند و افراد جامعه را به تشكیل خانواده و به دنیا آوردن فرزند حتی بطور موقت ترغیب و تشویق نمایند و حتی برای مردانی كه می‌‌خواهند پدر شوند مرخصی زایمان اختصاص دهند. آمار فزاینده در اخبار روزانه حاكی از نگرانی فراوان در این گونه كشورهاست. و اینكه جمعیت جوان كشورها رو به نقصان و میزان میانسالان و یا كهن‌سالان بیشتر از میزان جمعیت جوان است.
مواردی از وضعیت نگران كننده فعلی
...