نام فایل : بيابان 15 ص

فرمت : .doc

تعداد صفحه/اسلاید : 14

حجم : 56 کیلوبایت

بيابان
بيابان سرزمين وسيعي است که به خاطر بارندگي ساليانه کم داراي پوشش گياهي کمي است. در ايران قسمت‌هاي نسبتاً وسيع بيابان که به خاطر کمبود باران و نمکي بودن خاک به کلي بدون پوشش گياهي است کوير ناميده مي‌شود.
بيابان يکي از اکوسيستم‌هاي اصلي خشکي است که از زمينهاي بوته‌زاري تشکيل شده است که در آنها گياهان بسيار پراکنده‌اند و به‌وسيله خاک لخت و شني از هم جدا مانده‌اند. بسياري از بيابانها در مجاورت رشته کوهها واقع هستند.
مشخصات بيابان از نظر آب و هوا
بيابانها، بيومهاي خشکي هستند که بارندگي سالانه آنها از 250 ميليمتر کمتر است. بسياري از بيابانها در مجاورت رشته کوههايي قرار دارند که هوا را روبه بالا مي‌راند و در آنجا، هواي سردتر، بخار آب را سرد کرده و باران ايجاد مي‌شود. سپس هوا رطوبت از دست داده به سوي منطقه مجاور حرکت کند و اقليم بيابانها را بوجود مي‌آْورد. مثلاً توده‌هاي هوا که از اقيانوس اطلس به کرانه‌هاي باختري ايالات متحده مي‌رسد، غالبا مقدار زيادي بخار آب در خود دارد. همچنان که اين توده هوا از رشته کوه "سيئرا کازاکاد" بالا مي‌رود. بيشتر رطوبت آن به صورت باران فرو مي‌ريزد.
بسياري از مناطق غربي اين رشته کوهها سالانه 200-150 ميلي‌متر، باران دريافت مي‌کنند، اما مناطق بياباني از شرق اين دو رشته کوه گسترش مي‌يابد و بيشتر ايالات ايداهو ويتا را در برمي‌گيرد. گاهي هواي مرطوب بطور غير معمول به اين مناطق خشک مي‌رسد، اما معمولاً اين هوا فقط مي‌تواند رگباري ايجاد کند. نظير همين وضعيت را رشته کوههاي البرز در قسمت شمال ايران بوجود آورده‌اند، که در نتيجه گيلان و مازندران مرطوب و بخش جنوبي البرز خشک مانده است.
جانوران و سازگاري آنها به خشکي
موجودات زنده بياباني سازگاري زيادي نسبت به کمبود آب، نشان مي‌دهند. مثلاً بسياري از جانوران تنها در شبها به جستجوي غذا مي‌روند و روزها را در سوراخهاي زيرزميني دور از نور مستقيم خورشيد به استراحت مي‌پردازند. روده و کليه بسياري حيوانات بياباني مقدار زيادي آب را دوباره جذب مي‌کند و در نتيجه مدفوع آنها کاملاً بدون آب دفع مي‌شود. جانوري مانند موش، کانگورو که جونده‌اي در بيابانهاي غربي ايالات متحده است. مي‌تواند بطور نامعين بدون عرضه آشکار آب، زندگي کند. توان جذب و نگهداري آب اين جانور به حدي بالاست که مي‌توانند آب مورد نياز خود را از دانه‌هايي که غذاي اصليش را تشکيل مي‌دهند، دريافت کند. گربه وحشي، جانداري است که ويژه بسياري از بيابانهاست.آب از سه طريق به دست مي‌آيد آب، مواد غذايي حاوي آب و متابوليسم کربن‌ها جانداران در بيابان مانند شتر از سوخت و ساز موادي که در چربي‌ها ذخيره کرده‌اند آب را به دست مي‌‌آورند
گياهان و سازگاري آنها به خشکي
سازگاري به خشکي در بين گياهان بياباني هم ديده مي‌شود. بسياري از گياهان مانند کاکتوس مقدار زيادي آب را در هنگام بارندگي پراکنده مي‌گيرند و در خود ذخيره مي‌کنند. ديگر گياهان ريشه‌هايي دارند که آب را از اعماق زيرزمين مي‌گيرند. بعضي از آنها برگهاي کوچک دارند، يا به‌وسيله کوتيکول مومي از هدر رفتن آب جلوگيري مي‌کنند. برخي ديگر از گياهان نيز بعد از بارندگي رشد و نمو سريع حاصل مي‌کنند و دوره زندگيشان در چند روز کامل مي‌شود. اگر چه چنين گياهاني پس از پايان دوره باران به سرعت مي‌ميرند، اما دانه‌هايشان در حالت زندگي نهفته مي‌مانند و همين که شرايط دوباره براي رشد سريع مناسب شد، جوانه مي‌زنند.
خاک بيابان
خاکهاي بيابان غالبا داراي مقدار زيادي مواد معدني و نمک است، اما مواد آلي آن ناچيز است. بنابراين اگر براي تبديل بيابان به زمينهاي کشاورزي فقط آب به خاک اضافه شود، تلاشها با شکست روبرو مي‌شود. مثلاً در دهه 1950 ميليونها دلار براي افزايش محصولات غذايي، در آبياري بيابانهاي افغانستان، خرج شد. بيابان براي يک دوره 2 ساله شکوفا شد. اما مواد غذايي اندک خاک را گياهان رو به پايان رساندند و به سبب شوره گرفتن سطح خاک گياهان از بين رفتند و ديگر هم گياهي سبز نشد.
همچنان که در غرب ايالات متحده به اثبات رسيده مي‌توان در آنجا که اتکا يکسره بر روشهاي تخصصي نگهداري خاک و انتقال آب با لوله از چاهها و رودهاي دور دست است، بيابانها را بارور ساخت. با اين همه، هزينه تغيير اکوسيستم‌ها زياد است، اين کار خطرهاي بالقوه‌اي دارد و نيازمند بررسي دقيق علمي است.
اقليمهاي بياباني
اقليمهاي بياباني که داراي بارندگي نامنظم و احتمالاً گاهي بدون باران ساليانه هستند، شامل تقسيمات زير است:
اقليم بياباني استوايي: بطور کلي گرم و فاقد فصول حرارتي متمايز که در آن روزها و شبها در تمام ايام منظم و به توالي يکديگر هستند.
اقليم بياباني گرمسيري: عموماً گرم و داراي فصول حرارتي مشخص، داراي فتوپريوديسم نامنظم تر از اقليم بياباني استوايي است.
اقليم بياباني معتدل: داراي فصول حرارتي متمايز و فتوپريوديسم روزانه نامساوي و کاملاً متمايز است.
علل پيدايش بيابانها
بطور کلي عوامل مختلفي موجب پيدايش مناطق خشک و بياباني مي‌شود. سه عامل مهم در ايجاد بيابانها عبارت‌اند از:
گرم شدن زياد منطقه بر اثر تابش خورشيد در منطقه بين‌المدارين (مدار راس السرطان و راس الجدي) به علت تابش عمود آفتاب بيشترين گرما دريافت مي‌شود و بيشتر بيابانها نيز در اين عرضهاي جغرافيايي قرار دارند.ايمان جاوردي محمد غفاري
فشار زياد جنب حاره‌اي
فشار هوا در همه عرضهاي جغرافيايي يکسان نيست. وقتي در جايي فشار هوا کم باشد، هوا به علت سبکي بالا رفته و پس از سرد شدن در صورت وجود رطوبت کافي و ساير شرايط لازم موجب بارندگي مي‌شود. هواي گرم و مرطوب استوايي پس از ايجاد بارش به اطراف مدار راس السرطان و راس الجدي، حرکت مي‌کند. اما به علت سنگين شدن و تراکم در عرضهاي جغرافيايي مذکور فرو مي‌نشيند و يک منطقه پر فشار بوجود مي‌آورد. اين توده هوا با از دست دادن رطوبت خود فرومي‌نشيند (نشست هوا)، نتيجه اين امر، خشکي و گرمي هوا و صاف بودن آسمان در اين مناطق است.ايمان جاوردي و صميم صداقتي و نويد خوشبخت
جريانهاي آب سرد ساحلي اقيانوسها
جريانهاي سرد اقيانوسي که از قطب جنوب به سمت استوا حرکت مي‌کنند. در برخي نقاط ساحلي به علت ايجاد هواي سرد و نشست هوا، مانع ايجاد بارش در اين نواحي مي‌شوند. مانند بيابان "آتاکاما" و "اريکا" در امريکاي جنوبي و بيابان "ناميب" در افريقا.
تأثير انسان در گسترش بيابانها
هر سرزمين توازن و ظرفيت معيني دارد. حال اگر ميزان بهره وري بيشتر از توازن آن سرزمين باشد تعادل طبيعي به هم مي‌خورد و زندگي گياهي، جانوري و انساني در معرض خطر قرار مي‌گيرد. نواحي خشک و نيمه خشک از نظر توان طبيعي بسيار ضعيف و حساس هستند. فعاليتهاي انساني نابخردانه توان اين نواحي را به سرعت کاهش مي‌دهد و موجب گسترش بيابانها مي‌شود. بنابراين بيابان‌زايي فرايند تخريب زمين با تغيير منابع گياهي، خاک و ... است که فعاليت‌هاي انسان عامل مهم اين تخريب بشمار مي‌آيند.
...