نام فایل : معماری ایران 45 ص

فرمت : .doc

تعداد صفحه/اسلاید : 30

حجم : 121 کیلوبایت

1- ويژگي‌هاي معماري ايران :
شناخت ويژگي‌ها و عناصر بارز و برجسته معماري ايراني. از غير مادي ترين مسائل معماري يعني نور، ملموس ترين آنها يعني فضا و مكان در اندك صفحات اين رسانه نمي‌گنجد. لذا در اين پروژه به ويژگي‌هايي اشاره مي‌شود كه به نوعي با مباني نظري و روند طراحي من در خانة معماران ايران ارتباط نزديكتري دارند.
«معماري ايران مجموعه‌اي را شامل مي‌شود كه در دوره‌هاي مختلف تاريخي و جغرافيايي دستخوش تغييراتي شده است.

- گامران افشار نادري، معماري ايران ص 90
»
چنانچه هدفمان بررسي مشخصه‌هاي اين معماري باشد، ناگزير هستيم آثار را به ايده‌هاي تشكيل دهندة آنها تجزيه كنيم. اين ايده‌ها كه خاصيت الگويي دارند به طور مستقل قابل بررسي هستند. الگوي سازماندهي چهار ايواني، حياط مركزي و شيوه‌هاي خاص تقسيم هندسي سطوح و .. از جملة اين الگو هستند.
مقوله‌هاي فوق دستاوردهاي معماري ايران هستند كه در هر اثر به گونه‌اي منحصر به فرد تبلور مي‌يابند. هر بنا گذشته از آنكه در كليت خويش به عنوان «اثر» قابل بررسي است حاوي نكاتي است كه آنرا به آثار ديگر مربوط مي‌كند.
مباني مشترك آثار معماري ايران وسيع‌تر از هر گونه دسته بندي است اين مباني و هرگز در تمامي آثار تبلور يابند. «ويژگي‌هاي معماري ايراني در نظام پيچيدة مشابهتهاي خانوادگي قابل درك است»

- همان
معماري ايران بيش از وجود بركثرت دلالت دارد.
نور، رنگ، طرح و نقش و فضا و مكان
زمينه‌هايي هستند كه در آنها معماري ايران به گونه‌اي بارز از خود واكنش نشان داده است.
1-2- نور
نور كليد درك جهان به لحاظ بصري است. نور بر كيفيت فضا مستقيماً تأثير مي‌گذارد بناهاي امروزي اغلب نوري گسترده و يكنواخت داند. و از اين لحاظ نورپردازي ادراك ساختار فضا را دگرگون نمي‌كند. نور مناطق خشك و مركزي ايران درخشنده و شديد است و سايه‌ روشن‌هايي قوي ايجاد مي‌كند. معماران اين مناطق حداكثر بهره را از نور محيط، در ارزش گذاري معماري برده‌اند. در فضاي بيرون فرم محدب و اغلب فاقد چين و شكن و شيار يا برجستگي‌ گنبدها و طاق‌ها و طيف وسيعي از سايه – روشن را ايجاد مي‌كند. حركت سايه‌ها در طول روز حركتي را در فرم ايستاي ابنيه ايجاد مي‌كند. عناصر اصلي ساختمان از طريق تورفتگي و بيرون آمدگي با چرخش زاويه سايه توليد كرده و مشخص مي‌شوند.
در ابنيه خاص اغلب از مصالح براق براي پوشاندن ديوارها و گنبدها استفاده شده است كاشي، نقره، طلا، آينه و سنگ صيقلي، همه نور را منعكس مي‌كنند. سطوح مقرنس و يزدي بندي همچون الماس تراش خورده نور را مي‌شكنند و منعكس مي‌كنند. از خاصيت انعكاسي نور وتصوير در آب نيز به كرات استفاده شده است.
نام عمارت چهل ستون در اصفهان از آن جا مي‌آيد كه تصوير ايوان بزرگ آن با بيست ستون در آب استخر مقابل منعكس شده و بدين جهت تعداد ستون‌ها دو برابر به نظر مي‌رسد. در زير زمين‌هاي خنك و تاريك كه براي استراحت بعدازظهر تابستان مورد استفاده قرار مي‌گرفته‌اند، حوض قرار مي‌داده‌اند كه، علاوه بر ايجاد رطوبت و خنكي، نور ضعيف فضا را به اطراف منعكس كند. در حمام‌ها نيز نورگيرهاي سقفي به گونه‌اي طراحي شده‌اند كه نور خورشيد را درون خزينه شكل گيري ايدة فضا نقش مهمي ايفا مي‌كند. نور و آب دو عنصري هستند كه اغلب محورها و مراكز اصلي فضا را مشخص مي‌كنند. در باغ‌هاي ايران كانال‌هاي رو باز آب، همچون مسيرهايي نوراني، هندسة باغ و سازماندهي متقارن آن را به نمايش مي‌گذارند. حوض‌ها در داخل ساختمان، زير گنبد و منطبق برمحور عمودي نورگير اصلي كه در رأس گنبد قرار دارد واقع مي‌شوند. در حياط‌ها نيز آب همواره در مركز است.
3-1 نور و رنگ
رنگ بدون توجه به نوري معناست. مواد رنگي در واقع نور را تجزيه، بخشي از آن را جذب و بخشي ديگر را منعكس مي‌كنند. آن چه از نور منعكس مي‌شود رنگ ناميده مي‌شود. در نور مصنوعي كه داراي طبيق متفاوت با نور خورشيدي است رنگ ها به صورت متفاوتي به نظر مي‌آيند. در نور درخشان ايران رنگ‌ها به آبي و زرد ميل مي‌كنند. اين مسئله شايد يكي از دلايل استفاده از اين دو رنگ را در كاشي كاري توضيح دهد. در فضاهاي دروني با عبور دادن نور از شيشه‌هاي رنگي افكت‌هاي بسيار جذابي توليد شده است. گاه نيز از سنگ‌هاي شفاف رنگي در نورگيرها استفاده كرده‌اند. نور بر مواد رنگي اثري مخرب دارد. اكثر مواد رنگي تحت تأثير نور رنگ خود را از دست مي‌دهند. يكي ديگر از علت‌هاي استفادة وسيع از رنگ‌هاي آبي و فيروزه‌اي در معماري ايران مقاوم بودن اين رنگ‌ها در مقابل نور خورشيد است. نور و رنگ اگر چه به يكديگر وابسته هستند، ليكن ماهيتي متضاد دارند. ماده روشنايي نور است و نور در طول روز، در شرايط متفاوت آب و هوايي و در فصول مختلف تغيير مي‌كند. مادة رنگي همواره ثابت است. در مينياتور تصاوير فاقد سايه‌اند. فضاي ترسيم شده فضاي مطلق است كه مشمول عوامل ناپايداري چون نور نمي‌شود. در ابنية خاص دورة صفوي گاه سطوح مزين به كاشي‌هاي رنگين با كمترين تورفتگي و برجستگي به گونه‌اي ايجاد شده‌اند كه رنگاميزي آن‌ها بمانند نقوش مينياتور مطلق و ثابت به نظر برسد.
3-2- نور و نقش
براي بارز كردن نقوش در ايران نيازي به تزئينات بسيار برجسته و فرم‌هاي حجمي در بيرون ساختمان نيست. شايد ارجحيت كار بر روي نقوش برجسته نسبت به مجسمه سازي با ايجاد احجام در ايران گذشته از دلايل مذهبي تا حدي متأثر از اين ويژگي باشد. نقوش برجستة دورة هخامنشي در نور غير مستقيم و يكنواخت كمتر قابل درك هستند. ولي در زير آفتاب درخشان از فاصلة دور ديده مي‌شوند. نقوش در معماري ايراني داراي سلسله مراتبي مشخص هستند. به كارگيري نور اين سلسله مراتب مورد تأكيد بيشتري قرار مي‌گيرد. چنان كه گفته شد، فرم‌هاي اصلي نما از طريق ايجاد تورفتگي‌ها و بيرون زدگي‌هاي شديد و ايجاد افكت قوي سايه و روشن مشخص مي‌شوند. فرم‌هاي فرعي و مكمل ساية كمتري ايجاد مي‌كنند و كمتر به چشم مي‌آيند. برخي از نقوش نيز فاقد سايه هستند و كمتر ديده مي‌شوند. نورپردازي گنبد خانه‌ها نيز به گونه‌اي است كه هندسة پيچيده كاربندي‌هاي سقف را بهتر به نمايش بگذارد. خود اين نقوش نيز جهت ايجاد سطوح متناوب سايه و روشن با پيروي از هندسة خاصي ساخته مي‌شوند. (يكي ازمهارت‌هاي قابل توجه معماران و صنعتگران ايراني «شكار نور» است.

- همان
نقوش برجستة سطوح پيوستة ديوارهاي سنگي و آجري نور بي تفاوت محيط را شكار كرده به گونه‌اي خاص در معماري وارد مي‌كند. تنها از طريق ايجاد نقش است كه نور در فضاي بيروني از آن معماري مي‌شود. برج‌هاي آجري دورة سلجوقي و ايلخاني نمونه‌هاي بسيار بارز اين جنبه از كاربرد نور در معماري هستند.
...