نام فایل : بناهای تاریخی 67 ص

فرمت : .doc

تعداد صفحه/اسلاید : 77

حجم : 1389 کیلوبایت

مقدمه مسکن:
مسکن اثری چند وجهی است و از دیدگاههای گوناگون از جمله معمار(تناسب و زیبایی) فنون احداث بنا ، تاسیسات بناهای مسکونی ، هزینه زمین و ساختمان ، اعتبارات مسکن ، بازار مسکن ، قوانین و مقررات ناظر بر خانه سازی ، مسکن (( حاشیه ای )) و خرابیها قابل بررسی میباشد. آنچه در این نوشتار می آید ، بحث درباره چگونگی بررسی مسکن در چهار چوب طرح های توسعه و عمران ( جامع ) و تفصیلی شهرهای ایران است. در انگونه طرح ها بیشتر به برنامه ریزی کاربرد زمین یا اختصاص اراضی به مصارف گوناگون از
جمله :
مسکن ، بازرگانی ، گذرگاهها ، صنایع ، فضای سبز ، آموزش ، بهداشت ، ورزش و مانند اینها میپردازند. بنابر این در بررسی مسکن در قالب طرح های مذکور نیز موضوع زمین از اهمیت بیشتری برخوردار است. در میان کاربردهای گوناگون زمینهای شهری ، کاربر و مسکونی از اهمیت ویژه ای برخوردار است.گذشته از اینکه هدف اصلی هرگونه شهر سازی ها ایجاد سکونتگاه انسانی است سهم مسکن از این نظر صرفا ً دست بالا دارد.سنجش مهم مسکن در انواع کاربردها آسان نیست.زیرا تعریف یکسان و یک نواختی از محدودۀ شهر و در نتیجه ساخت آن شده است. هم اینک در شهرهای ایران هم زمان محدودههای گوناگونی از جمله محدوده نظارتی و محدوده قانونی و محدوده خذماتی شهرداری وجود دارد وانگهی بدلیل زمینهای وسیع ساخته شده و احیانا ً زمینهای زراعی بازمانده از شیوۀ معیشت روستائی درون همین محدوده ها محاسبه ها و مقایسه های چندان معناداری نیست. در یکی از شهرهایی که اطلاعات تفصیلی درباره آن در دسترس است نسبت به زمینهای مسکونی به کل محدودۀ 10 ساله شهر 15% اما نسبت به مساحت دایر پس از کسر زمینهای دایر و کشاورزی آن 34% میباشد. بررسی محللات گوناگون همین شهر نشان میدهد که رابطۀ نسبتا ً نزذیکی میان سهم زمینهای مسکونی و تراکم جمعیت وجود دارد. تز جمله نسبت 34% با چگالی 86 نفر در هکتار متناظر است ، به نسبت زمینهای مسکونی به مساحت دایر شهر در تراکم 100 ، 120 ، 140 نفر. در هکتار به ترتیب 38 ، 44 ، 50 ، درصد بدست می آید.تصور میرود این نسبتها در بیشتر شهرهای متوسط و بزرگ ایران اشغال شده است.
بناهای تاریخی
خانه بروجردیها در کاشان
قدمت خانه بروجرديها به طوري كه در كتيبه چهار طرف تالار آن آمده به سال 1292 ه.ق باز مي گردد . اين خانه را حاج سيد جعفر نطنزي كه از بروجرد مال التجاره وارد مي كرده ساخته است . بنا بر اظهارات موثق ساخت اين مجموعه در حدود 18 سال يعني تا سال 1310 ه.ق به درازا كشيده ، و در آن بيش از 150 بنا و هنرمند گچكار و آينه كار و ديگر هنرمندان به كار گرفته شده اند . بناي مذكور در اصل به صورت اندروني و بيروني بوده و اين بخش از سال 1353 ه.ش به تملك سازمان ميراث فرهنگي در آمده و در فهرست آثار تاريخي كشور ثبت شده است . بخش اندروني كه در شمال شرقي و شرق بنا واقع است هنوز تحت مالكيت خصوصي مي باشد
پرسپکتيو
بنا حياطي كشيده دارد كه در دو سر آن دو مجموعه ي فضائي مهم قرار گرفته اند و نماي اين دو بخش نسبت به دو جبهه ي ديگر ارتفاع بيشتري دارد . جبهه ي جنوبي حياط مهمترين بخش خانه و مشتمل بر يك تالار برزگ ، پر عظمت و مرتفع به شكل هشت و نيم هشت با اتاقها و فضاها ئي است كه در دو طبقه و دورتا دور تالار قرار گرفته اند . در جلوي تالار فضايي وجود دارد كه رابط بين تالار و ايوان بزرگ مشرف به حياط است . در دو سوي اين قسمت رابط ، دو فضاي سر پوشيده وسيع ديگر قرار دارند كه خود واسط اتصال اتاقهاي كناري مجموعه با يكديگر شده اند . اغلب فضاهاي اصلي اين بخش از خانه داراي تزئينات مفصلي هستند ، به خصوص تالار اصلي كه سقف گنبدي و يزدي بندي شده دارد و نورگيرهايي در لابلاي واحدهاي آن تعبيه شده كه سقف را به صورت در متلالئي در آورده اند . حجم بيروني اين نورگيرها به همراه نور گير اصلي وسط شكل ويژه اي به گنبد بخشيده اند . ديوارهاي شاه نشين تالار نقاشي هايي از پادشاهان قاجار برخود دارند كه تأثير سبك اروپايي در آنها كاملاً مشهود است . كليه ي جداره هاي تالار نيز داراي تزئينات گچبري رنگي مي باشند . ايوان جلوي اين بخش با نمائي شاخص و بلند در جلوي حجم پرهيبت سقف تالار خود نمائي مي نمايد .
برش افقی طبقه اول
 

مجموعه ي اين عناصر با دو بادگير واقع در دو سوي اين جبهه اهميت اين بخش خانه را به مخاطب تازه وارد گوشزد مي نمايد و حوض طويل و كشيده ميان حياط و باغچه هاي دو سوي آن نيز به شكوه اين منظره مي افزايند . سرداب بزرگ خانه در زير اين بخش واقع شده و ورودي آن بر محور حياط و در زير ايوان اصلي واقع است .
مجموعه واقع در جبهه ي شمالي داراي يك تالار پنج دري با شاه نشين است كه يك مهتابي در جلوي خود دارد و بادگيري هم در پشت آن ديده مي شود . فضاي داخلي تالار داراي تزئينات گچ بري است . دو اتاق سه دري كوچك در دو سوي مهتابي قرار دارند كه در مقايسه با تالار و فضاهاي طرفين آن از ارتفاع كمتري برخوردارند و تركيب حجمي خاصي را به وجود آورده اند .
در جبهه ي شرقي سه اتاق و فضاهاي خدماتي قرار دارند و در جبهه ي مقابل تنها طاق نماهايي قرينه با نماي روبرو ديده مي شوند كه يك ايوان ستون دار كم عمق در ميانه ي آنها قرار گرفته است . ورودي خانه شامل يك سر در و جلو خان با تزئينات گچبري ، چند فضاي متوالي مختلف الشكل و دالاني است كه به حياط منتهي مي شود . اين تركيب جالب وارد شونده را طي سلسله مراتبي و به گونه اي خاص به درون هدايت مي كند .
تالار
باغ فردوس:
آدرس : خیابان ولی‌عصر، نرسیده به میدان تجریش‌، خیابان باغ فردوس
به دستور محمدشاه قاجار در 1264 ق‌، قصری برای او در نزدیكی تجریش ساخته شد، اما با بیماری و مرگ او، قصر نیمه تمام ماند و او در همان قصر نیمه تمام محمدیه (در محل محمودیه فعلی‌) از دنیا رفت‌.
هم زمان با ساخت قصر محمدیه‌، درباریان نزدیك به او نیز در همان حوالی اقدام به احداث باغ یا عمارت ییلاقی كردند. از جمله‌، حسین‌علی‌خان معیرالممالك باغی احداث كرد كه به باغ فردوس مشهور شد.
عمارت باغ فردوس در دو طبقه به سبك قاجاریه و معروف به گوش فیل بنا گذاشته شد. زمین‌های قسمت جنوبی و سراشیبی باغ نیز با سنگ چین‌هایی به صورت هفت قطعه
مسطح و مطبق در آمد و روی هریك از قطعات‌، استخری با فواره‌های متعدد احداث شد. استخرها به گونه‌ای ساخته شده بودند كه از فواصل دورتر، بزرگ‌تر به نظر میآمدند.
سپس‌، دوست‌علی‌خان‌، پسر حسین‌علی‌خان‌، به همت معماران اصفهانی و یزدی‌، ساختمانی در قسمت جنوبی باغ برپا كرد و نام آن را رشك بهشت گذاشت‌. پلكان و بخش‌های دیگری از ساختمان از مرمر اعلای یزد و دیوارهای داخل اتاق با كاغذهای طلایی برجسته پوشانده شده بود. اما دوست‌علی‌خان اعتنای چندانی به باغ و ساختمان آن نكرد و با گذشت زمان ساختمان رو به خرابی گذاشت تا حدی كه سنگ‌های مرمر آن كنده و به عمارت امیریه (مدرسه‌نظام‌) برده شد. بعد از آن مالكیت باغ چند بار دست به دست شد. سرانجام در 1318 ق‌، در زمان سلطنت مظفرالدین شاه قاجار، محمدولی‌خان سپهسالار تنكابنی آن را از ورثه امین‌الملك خرید.
سپهسالار، علاوه بر ایجاد فواره و استخرهای مطبق‌، قنات باغ فردوس را نیز احیا كرد و سر دری با شكوه در مظهر قنات (میدان گاه فعلی باغ فردوس‌) ساخت‌. ولی به دلیل بدهی به تجارت‌خانه طومانیانس‌، باغ را به او داد و طومانیانس نیز باغ را در ازای بدهی‌، به دولت رضاخان واگذار كرد. سرانجام‌، در 1316 ش‌، وزارت معارف (آموزش و پرورش‌) آن‌جا را خرید و ساختمان را مرمت و دبیرستان شاپور تجریش را در آن تأسیس كرد.
در 1350 ساختمان موجود در باغ به مركز فرهنگی و هنری و نمایشگاهی تبدیل شد و پس از انقلاب نیز در اختیار وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار گرفت‌.
...