نام فایل : مباني-طراحي-سيستم‌ها-29-ص

فرمت : .doc

تعداد صفحه/اسلاید : 27

حجم : 102 کیلوبایت

چكيده:
طراحى فراروندى است كه كاملاً به شخص طراح بستگى دارد. سازماندهى. طراحى سازماندهى است. در سازماندهى، جايگاه هر عنصر و خصوصيات آن و چگونگى ارتباط عناصر با يكديگر مشخص مى‏شود.
منابع مهمترين عامل محدود كننده يك سيستم، منابعى است كه توسط سيستم قابل استفاده و در دسترس است. منابع سيستم، مجموعه عوامل داخلى يا خارجى است كه فعاليت سيستم با استفاده از آنها انجام مى‏شود. حل يك مسئله بزرگ از حل صدها مسئله كوچكتر تشكيل مى‏شود. طراحى بايد مستقل از خصوصيات فردى و موارد غير ثابت در سيستم انجام شود.
مقدمه:
ساده‏ترين بخش فعاليت تجزيه و تحليل سيستمها است. براى انجام طراحى يك سيستم سازمانى - انسانى، تحليلگر و طراح بايد از ماهيت، روشها و ابعاد طراحى سيستم با اطلاع باشند. در اين بخش، مختصراً سعى در معرفى ماهيت طراحى سيستم، بيان روشهاى طراحى، و شناسائى ابعاد طراحى داريم. بيان طراحى در يك بخش جداگانه و بصورت مجزا از بخش دوم (تجزيه و تحليل سيستم)، به معناى جدا بودن اين دو مبحث نيست. بلكه طراحى بخشى از فراروند تجزيه و تحليل سيستم است. تنها به دليل تنوع و پيچيدگى و حجم زياد مباحث آن، اين تفكيك صورت گرفته است.

طراحى چيست؟
اين اولين سئوالى است كه شما از خود مى‏پرسيد. آيا طراحى همان نقاشى است؟! آيا طراحى يعنى نقشه كشى؟! حتماً ميدانيد كه اينطور نيست. پس اين فعاليت عجيب و غريب چيست كه ما دائماً از آن صحبت مى‏كنيم؟
براى شناختن مفهوم طراحى ابتدا لازم است تا عواملى را كه در فراروند طراحى وجود دارند بشناسيم. اين عوامل عبارتند از :
توجه به اين نكته ضرورى است كه بحث ما پيرامون كلمه طراحى، تنها از ديدگاه طراحى سيستمهاى سازمانى - انسانى انجام مى‏شود، در حالى كه اين كلمه، كاربرد وسيعى در علوم و زمينه‏هاى مختلف، بخصوص در زمينه‏هاى مهندسى دارد.
طراح. شخصى كه فراروند طراحى را انجام مى‏دهد. طراحى فراروندى است كه كاملاً به شخص طراح بستگى دارد. شايد فراروندى مانند آشپزى چندان به آشپز مربوطه بستگى نداشته باشد، بلكه اصل دستورالعمل و مواد پخت غذا است. يعنى اگر چند آشپز مختلف، با استفاده از مواد يكسان، دقيقاً دستورالعمل پخت يكسانى را انجام دهند، غذاهاى پخته شده مشابه خواهد بود (به لفظ دقيقاً توجه كنيد). اما طراحى چنين خصوصيتى ندارد. يعنى اصولاً دستورالعمل واحد و قطعى براى آن وجود ندارد. وقتى يك دستورالعمل براى كشيدن يك تابلو نقاشى توسط افراد مختلف اجرا مى‏شود، نقاشى‏هاى حاصله احتمالاً (يا قطعا) شبيه هم نخواهد بود. زيرا افكار و روحيات هر فرد، در كشيدن آن نقاشى نقش موثرى را ايفا مى‏كند. به همين ترتيب نيز طراحى يك سيستم با توجه به افكار، سلايق و روحيات شخص طراح شكل مى‏گيرد. دو طراحى براى يك سيستم واحد كه توسط دو نفر مختلف انجام شود كاملاً با هم متفاوت خواهند بود. از همين رو، توجه به اينكه چه كسى كار طراحى را انجام مى‏دهد و ميزان خلاقيت، ابتكار، تجربيات و توانائيهاى فكرى وى، در كيفيت طراحى ارائه شده بسيار موثر است.
سازماندهى. طراحى سازماندهى است. در سازماندهى، جايگاه هر عنصر و خصوصيات آن و چگونگى ارتباط عناصر با يكديگر مشخص مى‏شود. فرمانده يك ارتش، در سازماندهى آن، محل استقرار لشگرهاى تحت امر خود را مشخص مى‏كند و تعيين مى‏كند كه هر يك از لشگرها چگونه بايد در عمليات جنگى عمل كنند و هر يك چه وظيفه‏اى دارند. همچنين وى مشخص مى‏كند كه هر يك از لشگرها و گردانها چگونه با لشگرها و گردانهاى ديگر در ارتباط باشند. در طراحى يك سيستم نيز طراح، عناصر، اجزاء، پرسنل، منابع، فراروندها و ساير عوامل موجود در يك سيستم را سازماندهى مى‏كند و مشخص مى‏كند كه هر يك در چه موقعيت فيزيكى يا منطقى بايد قرار گيرند.
اهداف سيستم
طراحى بر اساس اهداف سيستم انجام مى‏شود. به عبارت ديگر طراحى بايد بصورتى انجام شود كه سيستم طراحى شده به اهداف خود دست يابد. اهداف سيستم در هنگام تعيين نيازهاى سيستم در فاز مطالعه و طراحى سيستم جديد تعيين مى‏شود.
منابع. مهمترين عامل محدود كننده يك سيستم، منابعى است كه توسط سيستم قابل استفاده و در دسترس است. منابع سيستم، مجموعه عوامل داخلى يا خارجى است كه فعاليت سيستم با استفاده از آنها انجام مى‏شود. طراحى دو سيستم با نيازها و خصوصيات كاملاً مشابه، ولى با منابع متفاوت، مى‏تواند باهم داراى تفاوتهاى اساسى باشد. وقتى مى‏خواهيد براى يك مسافرت در تعطيلات برنامه‏ريزى كنيد، در دو حالت زير از دسترسى به منابع، دو طرح كاملاً متفاوت ارائه خواهيد كرد :
حالت اول - 100000 تومان بودجه در نظر گرفته‏ايد، اتومبيل شخصى مناسب داريد، اداره شما يك آپارتمان با تمام امكانات در شهر مورد نظر در اختيار شما قرار مى‏دهد.
حالت دوم - 20000 تومان بودجه در نظر گرفته‏ايد، اتومبيل شخصى نداريد، بليط قطار پيدا نمى‏شود، هتل‏ها و مسافرخانه‏هاى ارزان قيمت در دو ماه اخير جاى خالى ندارند.
فراروند طراحى، مبتنى بر منابع موجود انجام مى‏شود بنا بر اين در هنگام طراحى بايد منابع مشخص شده باشد.
فراروندها. در طراحى، فراروندها و فعاليتهائى كه در سيستم بايد انجام شود، مشخص مى‏شود. فراروندهائى كه بايد انجام شوند تا سيستم به نحو مطلوب عمل كند و به اهداف خود دست يابد. در يك سازمان، از كوچكترين فراروند نظير ارسال يك نامه از يك واحد به واحد ديگر گرفته تا فراروندهاى پيچيده نظير فراروند خريد (شامل درخواست خريد و استعلام، خريد، عمليات انباردارى، عمليات حسابدارى خريد) در هنگام طراحى مشخص مى‏شود.
خروجى‏هاى سيستم. بايد مشخص شود كه سيستم چه خروجى‏هائى را بايد ارائه كند. ورودى‏هاى سيستم. براى دستيابى به خروجى‏ها بايد چه چيزهائى به سيستم وارد شود؟ عناصر موجود در سيستم. در هنگام طراحى بايد مشخص شود، چه عناصرى در سيستم بايد وجود داشته باشند و هر يك داراى چه خصوصيتى هستند؟
روابط بين عناصر. چه ارتباطى بين عناصر موجود در سيستم وجود دارد؟
محيط. طراحى هر سيستم با توجه به محيط انجام مى‏شود. بايد عوامل محيطى و محدوديتها و شرايطى كه سيستم بايد در آن شرايط فعاليت كند، در طراحى در نظر گرفته شوند. بنا بر اين، بايد محيط سيستم كاملاً شناسائى شده باشد. طراحى بايد به نحوى انجام شود كه نه محيط مشكلى براى فعاليت سيستم ايجاد كند و نه سيستم محيط را دچار مشكل كند. با توجه به اين عواملى كه براى طراحى ذكر شد، تعريف ما از طراحى عبارت خواهد بود از :
"سازماندهى و تعيين عناصر سيستم و روابط آنها، منابع و فراروندها در جهت استحصال خروجى‏ها از وروديها، در تقابل با محيط، در جهت دست‏يابى به اهداف سيستم، با توجه به سلايق، ديدگاهها، تفكر، خلاقيت و هنر طراح."
و در يك تعريف مختصر و خلاصه:
"سازماندهى عناصر سيستم در محيط، براى دست‏يابى به اهداف، توسط طراح."
...