نام فایل : سن-گندم-14-ص

فرمت : .doc

تعداد صفحه/اسلاید : 15

حجم : 7875 کیلوبایت

مقدمه
گندم گياهي است كه بيش از ساير گياهان زراعي در جهان كشت مي‌شود. در دنياي امروز گندم نه تنها يك ماده غذايي اساسي و مهم است، بلكه از لحاظ سياسي نيز از اهميتي همپايه نفت برخوردار است. با توجه به رشد روزافزون جمعيت، نياز به افزايش توليدگندم وفرآورده‌هاي آن روز به روز بيشتر احساس مي‌شود. از آنجايي كه افزايش توليد از طريق افزايش سطح زير كشت به دليل محدود بودن اراضي قابل كشت مقدور نيست، بنابراين بالا بردن ميزان توليد در واحد سطح با رعايت اصول صحيح تكنيكي بهزراعي استفاده از ارقام پرمحصول و كاهش ميزان خسارت ناشي از حمله آفات و بيماري‌ها امكان‌پذير است.
در ايران به دليل وجود شرايط آب و هوايي متنوع و كشت گسترده گندم، عوامل متعدد خسارت‌زا همه ساله اين محصول را مورد حمله قرار داده و باعث خسارت فراوان از طريق كاهش ميزان محصول و يا پايين آوردن ارزش غذايي آن مي‌شوند. يكي از آن عوامل خسارت‌زا، سن گندم است و يكي از آفات درجه يك گندم به شمار مي‌رود. سن گندم از برگ، ساقه و دانه‌هاي گندم، جو و غلات وحشي تغذيه مي‌نمايد. اين حشره فقط سه ماه از سال در مزارع گندم فعاليت دارد و مدت 9 ماه از سال را در اماكن زمستانه به صورت استراحت به سر مي‌برد. سن گندم از راسته ناجوربالان (
Hemiptera
) و از خانواده
Scutelleridae
مي‌باشد و نام علمي آن
Eurygaster

integriceps
است.
زيست‌شناسي سن گندم
طول حشره كامل 13-8 ميليمتر و عرض آن 8-5 ميليمتر است. علت اصلي تغييرات در اندازه حشره كامل شيوه زندگي آفت است. بدين مفهوم كه بر اساس بررسي‌ها و مشاهدات در سراسر مناطق سن‌خيز كشور اين حشره دو شيوه زندگي دارد كه اين امر منجر به تغييراتي در اندازه آفت شده است. جمعيتي از اين حشره در زيستگاه‌هاي طبيعي واقع در ارتفاعات زندگي مي‌كند و ضمن تغذيه از گياهان زراعي به ويژه گندميان به زاد و ولد مي‌پردازد. افراد اين گروه كوچك و طول و عرض آنها به ترتيب 5/10-8 ميليمتر و 7-5 ميليمتر است.
در حالي كه گروه زيادي از اين حشره كه از گندم و جو تغذيه مي‌كند، به ويژه آنهايي كه به مزارع حمله‌ور مي‌شوند، جثه‌اي بزرگتر دارند و طول آنها به 13 ميليمتر و عرض آنها به 8 ميليمتر مي‌رسد.
سن گندم پس از پشت سر گذاشتن زمستان از ارتفاعات به سمت گندم پرواز مي‌كند و به تغذيه از برگ، ساقه و خوشه گندم مي‌پردازد و پس از دو هفته اقدام به جفت‌گيري و تخمگذاري مي‌كند. نكته جالب توجه اين است كه حشرات ماده بدون اينكه جفتگير كنند، مي‌توانند تخمگذاري كنند. اما تخم آنها بارور نخواهد شد. بنابراين سن گندم براي افزايش جمعيت خود و خسارت زدن به مزارع گندم، مجبور به جفتگيري است.
رنگ اين حشره متغير است. رنگ عمومي آن قهوه‌اي و زرد خاكي است. به علاوه نمونه‌هايي به رنگ سياه و مسي و زرد كهربايي نيز وجود دارد. روي سپر و پشت بدن آنها دو لكه كوچك به رنگ روشن ديده مي‌شود. سر حشره مثلثي است كه نوك آن به جلو امتداد دارد.
سن‌هايي كه دوره زمستانگذراني را طي كره و آماده براي جفت‌گيري و تخمگذاري هستند، به سن مادر معروف هستند. سن مادر قبل از تخمريزي يك نوبت با سن نر جفتگيري مي‌كند. سن‌هاي بالدار نر عمر كوتاه دارند و پس از جفت‌گيري با ماده به تدريج مي‌ميرند. اما سن ماده تا مدتي پس از جفتگيري زنده مي‌ماند.
سن مادر شرايط آزمايشي حداقل 300 تخم و حداكثر 550 تخم مي‌گذارد. در شرايط طبيعي و در صورت وجود شرايط جسمي مطلوب 114 تا 330 تخم و در شرايط نامساعد حدود 75 تخم مي‌گذارد.
سن گندم در مواردي تا چند سال پي در پي حالت طغياني و چند سال بعد دوره‌ي خاموشي دارد. علل عمده نوسان جمعيت سن عوامل جوي است. اين عوامل در رشد و نمو گندم و نشو و نماي سن و دشمنان طبيعي آن در دو دوره طغيان و خاموشي اثر متفاوت دارند.
در سال‌هاي طغيان
هوا در بهار ملايم و در تابستان گرم و خشك است و به درجه حرارت آن به تدريج افزوده مي‌شود. هوايي پاييز خنك و هواي زمستان آرام و همراه با ريزش برف است و تغييرات ناگهاني و بي‌سابقه ندارد. در صورتي كه اين شرايط چند سال پي در پي تكرار شود و نمو گندم در رابطه با سن طبيعي خواهد بود و سن گندم زندگي مطلوب داشته و تخم بيشتري مي‌ريزد و جمعيت آن همه ساله بالا مي‌رود.
در سال‌هاي خاموشي
هواي بسيار سرد و باراني و توام با تغييرات جوي است. هواي تابستان معتدل و ريزش باران‌هاي تابستانه زيادتر از سال‌هاي عادي است. وضعي رويشي گندم و رشد و نمو سن در برخورد با تغييرات جوي هماهنگ نمي‌باشد. هواي پاييز ملايم و زمستان بدون ريزش برف است. در اواخر زمستان و اوايل بهار نيز حرارت هوا متغير و توام با وزش باد است.
در صورتي كه اين عوامل 3-2 سال تكرار شود، ميانگين تخم‌ريزي سن هر ساله كم شده و جمعيت آن به سوي خاموشي گرايش مي‌يابد.
سن گندم در سال يك نسل دارد و زمستان را به صورت حشره كامل در مكانهاي زمستان‌گذراني كه غالباً ارتفاعات هستند، مي‌گذرانند. سن گندم دگرديسي ناقص دارد و چرخه زندگي آنها به صورت زير است:
...